Dyscyplina na Twoich lekcjach – skuteczne know how każdego nauczyciela.

Jeśli o dyscyplinę i zarządzanie grupą chodzi, nie ma gotowych ‚od zaraz’ działających rozwiązań. Tak, oczywiście – są pewne ustandaryzowane sposoby najbardziej odpowiedniego reagowania na najbardziej typowe sytuacje, które najczęściej zdarzają się w grupach rówieśniczych. Ale czy rzeczywiście wszystkie sytuacje można potraktować według jednego standardu i ‚wrzucić do jednego worka’ – absolutnie NIE. Każde dziecko jest inne, każda grupa dzieci jest inna, każdy nauczyciel jest inny. To, co zadziała nam w jednej klasie – niekoniecznie zadziała w innej. To, co sprawdzi się w postępowaniu z jednym uczniem, niekoniecznie sprawdzi się w działaniach z innym.

 

  1. Moja rada, która na pewno zadziała – poznaj dobrze swoich uczniów. Każdego dnia buduj z nimi relację. Z każdym oddzielnie i z całą grupą. Budowanie w klasie atmosfery poszanowania dla wszystkich, podkreślania ich potencjału i pozytywów, bycie nauczycielem wspierającym, rozumiejącym dziecko w bardzo szerokim kontekście – jest punktem wyjścia do porządku na lekcjach i budowania optymalnego, przyjaznego środowiska, w którym i nauczyciel i uczniowie mogą się bawić, uczyć i realizować swoje potrzeby.

 

  1. Oddziel ucznia od jego zachowania!!! Twojego monitorowania i reakcji wymaga zawsze wymagające czy problematyczne zachowanie ucznia. Odnoś się do konkretnego zachowania ucznia, nie do osoby ucznia – to ogromna różnica.

 

  1. Weź pod uwagę fakt, że uczniowie, których masz w klasie, pochodzą z różnych środowisk – z różnych domów. W każdym domu (rodzice) realizują i prezentują jakiś model wychowawczy. Te modele są bardzo różne. Kiedy więc i Ty wprowadzasz do swojej klasy reguły i granice, w jakich będą się poruszać Twoi uczniowie, musisz dać im czas na dostosowanie się. Konsekwencja czyni cuda! Ważne – reguły i granice wprowadzasz razem z uczniami!!! Nie mogą być narzucone tylko przez Ciebie!!! Tym bardziej,że Ty- nauczyciel, jesteś częścią tej samej społeczności czyli klasy. Dokładnie tak, jak Twoi uczniowie.

Nie twórz z uczniami sztucznych kontraktów!!! One nie działają! Zapytaj raczej uczniów na co chcą się z Tobą umówić, tak – żeby mogli uczyć się i pracować w przyjaznym dla wszystkich środowisku, pełnym wzajemnego zrozumienia i wsparcia. Ja tak robię – uwierz mi, że to naprawdę działa!

Pamiętaj-obowiązki mają nie tylko uczniowie! Ty też je masz względem swoich uczniów!!!

 

  1. Zwłaszcza kiedy nauczasz młodsze dzieci, weź pod uwagę niedojrzałość emocjonalną uczniów i ich niedojrzałość społeczną. Jest taki etap w rozwoju dzieci, gdzie trzeba pomóc im kontrolować emocje i swoje reakcje na zachowania innych. Należy także pomóc zwłaszcza uczniom najmłodszym nazywać uczucia i rozumieć zachowania i uczucia innych. Tu bardzo istotna rola nauczyciela – pomóc dziecku rozwijać jego inteligencję emocjonalną. Obok emocji, bardzo ważna jest dojrzałość społeczna. Najmłodsi uczniowie mogą mieć problemy z dzieleniem się, przestrzeganiem reguł, zachowaniem podczas, gdy muszą skonfrontować się z porażką. Dzieciom trzeba pomóc przejść przez ten etap ich rozwoju. Bardzo ważne jest uczenie dzieci empatii, żeby nie podejmowały zachowań, które narażają inne dzieci na przykrości werbalne i niewerbalne, na agresję czy złosliwosci z ich strony. Im starszy uczeń, tym bardziej dojrzały emocjonalnie i społecznie się staje. Im bardziej dojrzały uczeń emocjonalnie i społecznie, tym lepiej funkcjonuje w grupie pod względem wychowawczym.

 

  1. Weź pod uwagę także, że Twój uczeń może znajdować się w procesie adaptacji. Adaptacja jest zawsze bardzo stresującym czasem dla dziecka. Kiedy z adaptacją mamy do czynienia? Maluch stawia swoje pierwsze kroki w przedszkolu, Wraca do grupy po chorobie czy po wyjeździe na urlop w środku roku szkolnego. Do grupy przedszkolnej dochodzi nowe dziecko. Twój uczeń mieszka tydzień u mamy, tydzień u taty – czyli wychowuje się w modelu opieki naprzemiennej. Klasę przejął nowy nauczyciel. Uczeń zmienił klasę czy szkołę. Do klasy doszedł uczeń, który jest z zagranicy i nie mówi dobrze w języku polskim albo w ogóle nie zna języka polskiego. W procesie adaptacji mogą także znajdować się dzieci, które po przedszkolu przeszły do ‚dużej szkoły’ lub po klasie trzeciej szkoły podstawowej przeszły do klasy IV – tu fakt, że od każdego przedmiotu jest inny nauczyciel, a dzieci zmieniają sale – może mieć przez jakiś czas ogromne znaczenie dla funkcjonowania ucznia.

 

  1. Weź pod uwagę czy Twój uczeń nie jest zdiagnozowany pod względem dysfunkcji rozwojowych bądź specyficznych trudności w uczeniu się. To bardzo ważne i wymaga zupełnie innego podejścia do dziecka od nauczyciela, także ścisłej współpracy z rodzicem i specjalistą, a także ścisłej współpracy z innymi nauczycielami, którzy nauczają to konkretne dziecko w danej klasie.

 

  1. Weź pod uwagę, że wszystko, co dzieje się u Twojego ucznia w domu, wpływa na niego bezpośrednio i przekłada się na proces edukacji oraz na zachowanie dziecka. Wszystkie trudne sytuacje domowe, choroba, wyjazd rodzica za granicę, rozwód rodziców, przyjście na świat nowego członka rodziny, przeprowadzka, utrata domowego zwierzątka, rodzic nadmiernie wymagający, rodzic, który nie poświęca dziecku uwagi, warunki finansowe i lokalowe. To wszystko ma ogromny wpływ na Twojego ucznia.

 

  1. Uczniowie, niewyspani, tacy, którzy nie mają czasu zjeść drugiego śniadania i się napić – także będą źle funkcjonować, a ich poziom koncentracji i zaangażowania Twoją lekcją najprawdopodobniej dramatycznie spadnie. Ja często pytam moich uczniów ( zwłaszcza na zajęciach popołudniowych, kiedy wiem,że dziecko spędziło już wiele godzin w szkole), czy mają ochotę coś przegryźć i się napić. Pozwalam im na to. Efekt – zainteresowana moją lekcją, bardzo chętna do współpracy grupa.

 

  1. Uczeń przemęczony dużą ilością zajęć dodatkowych, najprawdopodobniej w jakimś momencie odmówi współpracy ze względu na przemęczenie. Wszystko, co powoduje ‚przebodzcowanie’ w klasie – zbyt dużo kolorów, nadmiar sprzętów, hałas – na pewno nie pomaga.

 

  1. Pamiętaj,że jeśli pojawi się jakiś konkretny problem z konkretnym uczniem w Twojej klasie, po pierwsze – nie oceniaj sytuacji pochopnie i nie wydawaj pochopnie opinii. Możesz popełnić spory błąd wychowawczy! Zawsze szukaj szerokiego kontekstu i spokojnie zastanów się jak działać, biorąc pod uwagę wszystkie znane Tobie i możliwe ewentualności.

Na przykład, kiedy masz w klasie tak zwanego ‚prowodyra’, zastanów się:

– ile lat ma uczeń?
– czy uczeń w taki sam sposób zachowuje się też na innych lekcjach?
– czy możliwe, że ma z czymkolwiek problem- na przykład integracja sensoryczna, niskie poczucie własnej wartości bądź cokolwiek innego (do dyskusji z rodzicami i innymi nauczycielami)

– jakie uczeń ma relacje z grupą rówieśniczą?
– czy możesz ustalić co się dzieje w jego życiu prywatnym (tu konieczna rozmowa z rodzicem)-  czy zmieniła się sytuacja domowa, jakiś konflikt w domu, urodziło się właśnie rodzeństwo,rodzic wyjechał za granicę… cokolwiek,co mogło wpłynąć na zachowanie ucznia
– może zachowanie dziecka wynika z modelu wychowawczego, jaki prezentują jego rodzice
– warto zastanowić się dlaczego uczeń chce za wszelką cenę zwrócić na siebie uwagę; może poświęcasz mu czas i reagujesz tylko wtedy, gdy zachowanie ucznia nie spełnia Twoich oczekiwań, a nie doceniasz jego starań

– może warto dać mu w klasie jakąś specjalną funkcję
– zaproponuj,żeby był Twoim pomocnikiem podczas zajęć,angażuj Go
– dopytaj jak uczeń spędza czas po szkole, jak wygląda w domu kwestia multimediów. Czy dziecko spędza dużo czasu przy multimediach, czy często z nich korzysta – jeśli tak ,może być tak ‚przebodzcowane’,że wszystko co proponujesz podczas lekcji może być dla niego nieatrakcyjne- tu wtedy bardzo konsekwentna praca z rodzicem
– czy wiesz jaki styl uczenia się prezentuje Twój uczeń- czy jest typem ruchowca,słuchowca czy wzrokowca
– jeśli dziecko jest nad-aktywne – wszystkie aktywności ,które podrywają Go do ruchu i aktywnego działania nie są dla niego. Takiego ucznia powinno się raczej wyciszyć.
– czy uczeń ma z czymś problem na Twojej lekcji/czy to co proponujesz jest dla niego interesujące? Nie za trudne? Nie za łatwe?

Zobacz na ile pytań musisz sobie odpowiedzieć, żeby móc prawidłowo zareagować na sytuację!!! To tylko niektóre z nich, a pytań byłoby zapewne więcej.

 

  1. Pamiętaj,że uczniowie uodparniają się na nagrody (znaczki, naklejki, pieczątki). Nagroda ma ‚krótkie nogi’ i po czasie nie będzie już dla ucznia atrakcyjna. Motywacja powinna wynikać z tego w jaki sposób nauczasz, czy doceniasz swoich uczniów, czy to, co proponujesz im podczas zajęć jest ciekawe, angażujące, czy wychodzisz na przeciw oczekiwaniom swoich uczniów, czy jesteś nauczycielem elastycznym , podążającym za uczniem. Wysokiej klasy umiejętnością jest prowadzić lekcje tak i zarządzać grupą tak, żeby Twoi uczniowie chcieli się uczyć dla zdobywania wiedzy, a nie dla nagrody.

 

  1. Zastanów się za co chcesz nagradzać, jeśli chcesz to robić. Kto powinien nagradzać? Zawsze TY? Reszta uczniów? A może uczeń sam siebie?Doceniaj progres i starania Twoich uczniów – każdego ucznia na miarę jego możliwości. Nie porównuj! Każdy uczeń jest inny i uwierz mi – każdy uczeń ma niepowtarzalne umiejętności, za które należy go pochwalić!!! Oczywiście pracuj z uczniem nad obszarami, które tego wymagają ale nie metodą wytykania mu błędów.

 

  1. Daj uczniom szansę na rozwiązywanie konfliktów samodzielnie. Nie dawaj im gotowych, Twoich rozwiązań. Uwierz, że sami uczniowie mogą znaleźć lepsze!!! Zapytaj uczniów o najlepsze rozwiązania. Pozwól im znaleźć kompromis. Nie skupiajcie się na szukaniu winnego, a raczej na korzystnym rozwiązaniu problemu w taki sposób, żeby wygrana była każda ze Stron.

 

autor Kasia Dołhun

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *