Dzieci wśród dzieci.

Dzieci potrzebują innych dzieci, a relacje z rówieśnikami i zawieranie nowych znajomości to coś, co będą robiły nieustannie od bardzo wczesnych lat dzieciństwa przez całe swoje życie – nawet już to dorosłe. Nawiązywanie nowych znajomości i relacji z rówieśnikami w wieku przedszkolnym i szkolnym, ma wydźwięk szczególny. Kontakty z innymi dziećmi w podobnym wieku to zapewne świetna zabawa ale pod jej płaszczykiem kryje się mnóstwo drobniejszych elementów, które złożone w całość stanowią podstawę prawidłowego, holistycznego rozwoju dziecka w każdym wieku. To przede wszystkim rozwój dojrzałości społecznej i emocjonalnej dziecka, to podejmowanie prób radzenia sobie z różnymi sytuacjami, to znajdywanie kompromisów i rozwiązań, to sztuka negocjacji, to dostosowywanie się do reguł i zasad, to uczenie się funkcjonowania w grupie, to walka o swoje ale także współpraca i tolerancja, to współodczuwanie, badanie granic i dostosowywanie się do akceptowalnych społecznie norm, to współodpowiedzialność za powierzane zadania,  to szukanie swojej tożsamości i swojego miejsca w grupie, to zaspokajanie potrzeby przynależności i akceptacji, to budowanie krok po kroku własnej wartości i szacunku do samego siebie, to zawiązywanie tych krótszych i bardzo długich przyjaźni – a wszystko w jednym słowie RELACJA.

Gzie relacja małych ludzi ma swój początek?

Już niemowlę aby mogło rozwijać się prawidłowo, potrzebuje kontaktu z innymi ludźmi. Rzeczywiście dla niemowlaka najważniejszy będzie kontakt z osobami dorosłymi – przede wszystkim mamą i tatą- ale przez stosunkowo krótki okres czasu -jeśli odniesiemy go do całego naszego życia. W miarę rozwoju maluchy spędzają coraz więcej czasu z innymi dziećmi, a kontakty z nimi najlepiej wpływają na ich rozwój fizyczny i psychiczny. Przez pewien niedługi okres czasu młodsze dzieci wolą zabawę samotną, obserwują, uczą się dopiero świata, kopiują zachowania rówieśników ale od momentu przekroczenia progu przedszkola, rozpoczyna się prawdziwa socjalizacja przez duże „S”.

Przedszkolak w relacjach.

W miarę dorastania dziecka zakres jego kontaktów rozszerza się. Ważne miejsce zajmują koleżanki i koledzy, grupa rówieśnicza i obcowanie z nią. Na etapie przedszkola niedojrzały jeszcze społecznie i emocjonalnie kilkulatek, uczy się i siebie i otoczenia. Odgrywa role, naśladuje zachowania dorosłych i innych dzieci, ważne są dla niego zabawy tematyczne, które pobudzają emocje dziecka i odwołują się do jego wyobraźni. Dzieci w tym wieku bawiąc się razem usprawniają dużą i małą motorykę. Bardzo ważna jest dla nich naturalna potrzeba ruchu – w taki sposób się uczą i poznają otaczający je świat. Najlepiej kiedy mogą samodzielnie dotknąć, zasmakować, usłyszeć i zobaczyć wszystko o czym opowiadają im dorośli. Dzieci w tym wieku podczas relacji rówieśniczych uczą się jak funkcjonować według zasad, jak stosować się do zachowań respektowanych przez grupę rówieśniczą, w jaki sposób bawić się bezpiecznie. Przedszkolak uczy się dzielić zabawkami, ustępować, sprzątać po sobie, pracować nie tylko indywidualnie ale także w parach czy mniejszych grupach. Stykając się z różnymi zachowaniami innych przedszkolaków, dziecko uczy się odporności, wie jak reagować, uczy się przewidywać zachowania swoje i innych, uczy się radzić sobie ze swoimi także trudnymi emocjami, jak smutek czy złość. Z czasem rozumie, że każde doświadczenie jest ważne, a z każdej sytuacji nawet tej trudnej da się wyjść. W miarę upływu czasu dziecko analizuje, przewiduje zdarzenia, staje się coraz bardziej odpowiedzialne. Uczy się przegrywać i radzić sobie z porażką.  W grupie rówieśniczej uczy się także, że jest wiele osób, z którymi może współpracować, które mu pomogą, poprawią humor i podejmą z nim świetną zabawę.

Młodsze i starsze szkolniaki lubią mieć plan i konkretne zadania do wykonania.  

Dzieci w wieku szkolnym lubią mieć plan i ustalony cel wspólnego działania. Lubią ze sobą współpracować, współzawodniczyć i doprowadzać powierzone im zadania do końca. Negocjują, uczą się znajdywać kompromisy i najlepsze rozwiązania. Lubią mieć swoje zdanie. I najważniejsze – relacje rówieśnicze są im potrzebne po to, żeby nie było nudno. Dorośli stają się dla tej grupy – zwłaszcza dla nastoletnich szkolniaków- coraz mniej atrakcyjni. Odkrywanie nowych, interesujących rzeczy sprawia, że nastolatki i młodsze szkolniaki bardzo chętnie się angażują. Koledzy i koleżanki stanowią w tej grupie wiekowej główny punkt odniesienia dla kształtowania swojej tożsamości.

W młodszych klasach szkoły podstawowej dominują przyjaźnie tych samych płci, ale już nastolatki fascynują się sobą nawzajem i lubią przebywać w towarzystwie mieszanym.

Nastolatki to już ‚inna półka’. Nastolatek lubi i chce się wykazać.      

Relacje rówieśnicze dla nastolatków mają zupełnie inne znaczenie niż dla dzieci młodszych. Tu dorośli schodzą już na zupełnie dalszy plan. To całkiem naturalne. Młodzież silnie identyfikuje się z grupą. Grupa dostarcza ram funkcjonowania, określa miejsce w świecie, daje konkretny status w zespole, pozwala testować rzeczywistość. Młodzież staje się coraz bardziej krytyczna wobec dorosłych, chce tworzyć własne reguły, podkreśla swoją autonomię. Nowe znajomości i kontakty rówieśnicze w tej grupie to świetny trening interpersonalny. Ponieważ nastolatki bardzo lubią się wykazywać, dobrze jest im pozwolić działać, referować, szukać konkretnych rozwiązań. Ta grupa wiekowa świetnie wykaże się w organizacji przedsięwzięć towarzyskich, gier terenowych czy konkursów.

 

We wszystkich grupach wiekowych dzieciaki uwielbiają ze sobą rozmawiać, werbalizować siebie, lubią być zaabsorbowane interesującymi przedsięwzięciami – wycieczkami, doświadczeniami, gotowaniem, zabawami, które będą angażować je ruchowo. Dzieci w różnym wieku, które uczą się języków obcych, mając ku temu okazję zazwyczaj bardzo chcą próbować swoich sił także w tym obszarze w grupie rówieśniczej. W grupach mieszanych wiekowo, w bardzo naturalny sposób starsze dzieci i nastolatki opiekują się i pomagają młodszym dzieciakom, służą radą i naprawdę robią to z wielka chęcią. Młodsze dzieci mają natomiast świetną okazję uczyć się od starszych. Zadziwiające jest to, że obowiązki, które dzieciaki z trudem bądź ociąganiem się wykonują w domu – w grupie rówieśniczej przychodzą im z wielką łatwością. Nieśmiałe, bardziej wycofane, bardzo spokojne czy wysoko wrażliwe dzieci po czasie spędzonym wśród rówieśników otwierają się na nowe wrażenia i wyzwania.

 

Czy znajdzie się tu gdzieś miejsce dla osoby dorosłej?

Grupa rówieśnicza to ‚twór’, w którym dzieci funkcjonują samodzielnie, na swoich warunkach. W grupie zachodzą przeróżne interakcje między jej wszystkimi członkami. Każdy pełni tam jakąś określoną rolę. W pewnych miejscach czy okolicznościach, grupy rówieśnicze są oczywiście zaopiekowane przez osoby dorosłe. Tak dzieje się na przykład w grupach przedszkolnych, w klasach szkolnych, na wyjazdach, wycieczkach, obozach czy zorganizowanych formach wspólnie spędzanego czasu. Dorosły przewodzący grupie to ogromna zaleta na wielu frontach. To taki manager, który w zależności od okoliczności i edukuje, i wychowuje, i rozdziela zadania,i stymuluje rozwój dzieciaków poprzez zabawy, gry czy rozdzielane obowiązki. To osoba patrząca na wszystko co dzieje się w grupie, z lotu ptaka. Taka, która stawia przed dzieciakami cel, do którego mają dojść ale mądrze pozwala im szukać odpowiednich ścieżek – tylko je naprowadzając. To też taki mentor przez wielkie ‚M’ – wie dużo więcej, zaskakuje wiedzą i niesztampowymi rozwiązaniami, daje odpowiedzi lub wskazuje, gdzie ich szukać ale nigdy nie daje od razu gotowych rozwiązań.

 

autor Kasia Dołhun

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *